Stosujesz krople do oczu kilka razy dziennie, ale zamiast ulgi czujesz coraz większe pieczenie? Przyczyną nie zawsze jest samo przesuszenie oczu. Czasem podrażnienie wywołuje konserwant zawarty w kroplach, które miały przynieść ulgę.
Jeśli używasz kropli tylko od czasu do czasu, obecność konserwantu zwykle nie stanowi dużego problemu. Inaczej wygląda to u osób z przewlekłym zespołem suchego oka, noszących soczewki kontaktowe lub po zabiegach okulistycznych. W takich przypadkach wybór kropli z konserwantem lub bez niego może mieć duże znaczenie dla komfortu i skuteczności pielęgnacji oczu. Sprawdź, kiedy warto zwrócić na to uwagę i jak rozpoznać odpowiedni preparat na opakowaniu.
Po co w ogóle konserwant w kroplach?
Żeby otwarta butelka nie stała się pożywką dla bakterii. Krople w klasycznej butelce po otwarciu mają kontakt z powietrzem i końcówką zakraplacza, więc bez środka konserwującego nadawałyby się do użycia przez kilka dni, nie tygodni. Najczęstszy konserwant to chlorek benzalkoniowy (BAK), stosowany od dziesięcioleci i skuteczny w swojej roli¹. Problem w tym, że działa nie tylko na bakterie.
Dlaczego konserwant może szkodzić powierzchni oka?
BAK jest detergentem: rozbija błony komórkowe drobnoustrojów, ale przy częstym kontakcie uszkadza też nabłonek rogówki i spojówki oraz rozbija warstwę lipidową filmu łzowego, przez co łzy parują szybciej². Międzynarodowy raport TFOS DEWS II wskazuje, że u pacjentów stosujących krople z konserwantami wiele razy dziennie dolegliwości suchego oka mogą się nasilać zamiast ustępować, a zalecanym wyborem przy częstym zakraplaniu są preparaty bez konserwantów². Efekt jest proporcjonalny do dawki: jedna kropla dziennie to inna sytuacja niż sześć.
Dla kogo wersja bez konserwantów ma znaczenie?
Krople bez konserwantów są szczególnie polecane osobom, które stosują je cztery lub więcej razy dziennie, noszą soczewki kontaktowe lub przeszły operację oka. W przypadku soczewek benzalkoniowy chlorek (BAK), często stosowany jako konserwant, może osadzać się na ich powierzchni i powodować długotrwałe podrażnienie. Warto rozważyć takie krople również przy jaskrze, zwłaszcza gdy pacjent stosuje kilka preparatów obniżających ciśnienie w oku, które zawierają konserwanty³.
Preparaty bez konserwantów mogą być też lepszym wyborem dla osób, u których nawet zwykłe krople nawilżające wywołują pieczenie. Ostrożność warto zachować również w przypadku dzieci i alergików, którzy mogą być bardziej wrażliwi na niektóre składniki preparatów.
Jak rozpoznać krople bez konserwantów na opakowaniu?
Krople do oczu bez konserwantów można rozpoznać na podstawie trzech elementów. Pierwszym jest rodzaj opakowania. Jednorazowe pojemniczki, nazywane minimami, zawierają zwykle ilość preparatu wystarczającą na jedną lub dwie aplikacje i nie wymagają dodatku konserwantów.
Drugim sygnałem są butelki wielodawkowe wyposażone w specjalny system filtrujący lub zawór jednokierunkowy. Takie rozwiązania chronią zawartość przed zanieczyszczeniem, dzięki czemu preparat może pozostać bez konserwantów nawet przez kilka miesięcy po otwarciu.
Trzecim elementem jest skład. Warto sprawdzić, czy nie zawiera chlorku benzalkoniowego (BAK), polikwadu lub cetrimidu. Niektóre preparaty wykorzystują też substancje o działaniu konserwującym, które tracą je po kontakcie z powierzchnią oka. Dlatego najlepiej szukać na opakowaniu wyraźnej informacji „bez konserwantów” i w razie wątpliwości sprawdzić skład produktu. Przeglądając krople do oczu bez konserwantów w kategorii, szukaj tej informacji wprost na karcie produktu, bo producenci zwykle ją eksponują.
Czy wersja bez konserwantów jest gorsza w użyciu?
Nieco mniej wygodna i zwykle droższa w przeliczeniu na mililitr. Minimsy trzeba zużyć w ciągu 12-24 godzin od otwarcia, więc nie da się ich nosić otwartych w torebce. Butelki z filtrem rozwiązują ten problem, ale wymagają mocniejszego naciśnięcia. Skuteczność nawilżania jest taka sama, bo substancja czynna (hialuronian, trehaloza, karmeloza) się nie zmienia³. Dla osoby zakraplającej oczy sporadycznie różnica w komforcie nie usprawiedliwia dopłaty, dla stosującej przewlekle dopłata jest inwestycją w to, żeby krople nie szkodziły.
Co warto zapamiętać?
Konserwanty chronią krople do oczu przed zanieczyszczeniem, ale przy częstym stosowaniu mogą podrażniać powierzchnię oka. Dlatego preparaty bez konserwantów warto wybierać szczególnie wtedy, gdy zakraplasz oczy co najmniej cztery razy dziennie, nosisz soczewki kontaktowe, leczysz jaskrę lub jesteś po zabiegu okulistycznym.
Takie krople najłatwiej rozpoznać po jednorazowych pojemniczkach (minimsach), specjalnych butelkach z systemem chroniącym przed zanieczyszczeniem oraz składzie, który nie zawiera konserwantów, takich jak chlorek benzalkoniowy. Produkty obu typów dostępne są między innymi na platformie zakupowej Rosa24, z informacją o konserwantach przy każdym preparacie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
